Faz 1 · 0–4 hafta
Yük vermeKısmi yük
Askı / ortezDizlik ekstansiyonda
ROMFleksiyon kontrollü
EgzersizQuadriceps set, SLR; hamstring yüklenmesi yok
Geçiş kriteriPosterior sarkma kontrolü, quad aktivasyonu
Ameliyat hakkında
Arka çapraz bağın greft ile yeniden yapılandırılmasıdır.
- İlk hedef ağrı ve şişliği azaltmak, dizin tam açılmasını sağlamak ve quadriceps kasını yeniden aktive etmektir.
- Yük verme düzeyi; yapılan işleme, eşlik eden menisküs/kıkırdak tamirlerine ve cerrahınızın protokolüne göre değişir.
- Dizlik veya yardımcı cihaz kullanımı doktor önerisiyle düzenlenir.
Yara ve pansuman bakımı
- Pansumanı temiz-kuru tutun.
- Dizde beklenmedik hızlı şişlik, akıntı veya ateş varsa değerlendirme gerekir.
Koruma, yük verme ve günlük kullanım
0–2 hf
KORUMALI YÜK
Quadriceps aktivasyonu ön planda; posterior tibial sarkmayı artıracak kuvvetlerden kaçınılır.
Quadriceps aktivasyonu ön planda; posterior tibial sarkmayı artıracak kuvvetlerden kaçınılır.
2–6 hf
KADEMELİ YÜK ve HAREKET
Fleksiyon kontrollü artar; hamstring yüklenmesi gecikebilir.
Fleksiyon kontrollü artar; hamstring yüklenmesi gecikebilir.
6–12 hf+
GÜÇ ve DENGE
Fonksiyonel kontrol kademeli artırılır.
Fonksiyonel kontrol kademeli artırılır.
Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü
Arka Çapraz Bağ (PCL) Rekonstrüksiyonu için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Faz 2 · 4–8 hafta
Yük vermeYük kademeli
Askı / ortezBrace protokole göre
ROMFleksiyon derece derece artar
EgzersizClosed-chain quad, gait eğitimi
Geçiş kriteriStabil gait, düşük efüzyon
Faz 3 · 8–12 hafta+
Yük vermeTam yüke geçiş
Askı / ortezBrace bırakılır
ROMTam ROM hedefi
EgzersizGüç, denge; hamstring daha geç eklenir
Geçiş kriteriROM ve stabilite
Faz 4 · 4–12 ay
Yük vermeKoşu/spor daha geç
Askı / ortez—
ROMTam ROM
EgzersizKoşu, çeviklik, spor-spesifik güç
Geçiş kriteriKuvvet + stabilite testleri
Akademik notlar
- Diz cerrahilerinde tek tip rehabilitasyon yoktur; eşlik eden menisküs/kıkırdak veya çoklu bağ işlemleri protokolü belirgin şekilde değiştirir.
- Tam ekstansiyonun korunması birçok diz ameliyatında erken önceliktir.
- Koşu ve spora dönüş için yalnızca süre değil, güç simetrisi, ağrı, hareket açıklığı ve fonksiyon testleri dikkate alınmalıdır.
Kontrol zamanları
7–14 gün: yara ve erken hareket kontrolü.4–6 hafta: hareket açıklığı, kas aktivasyonu ve yük verme planı.3. ay: güç, denge ve fonksiyon değerlendirmesi.Spor/yoğun işe dönüş: kriter temelli değerlendirme ile.
Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?
Uyarı bulguları: Baldırda ani şişme-ağrı, nefes darlığı, ateş, yara akıntısı, dizde beklenmedik hızlı şişme veya yeni kilitlenme/boşalma hissi değerlendirilmelidir.
Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD
Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · AAOS Sports Medicine / Insall & Scott Knee Surgery · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı
Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.