Faz 1 · 0–3 hafta
Yük vermeNWB
Askı / ortezPlantar fleksiyonda splint/bot
ROMDorsifleksiyon nötrün ötesine yok
EgzersizKalça-diz-core güç, parmak hareketi
Geçiş kriteriTamir korunur
Ameliyat hakkında
Kopmuş Aşil tendonunun cerrahi olarak tamir edilmesidir.
- Amaç ağrıyı azaltmak, ayak/ayak bileği stabilitesini ve günlük işlevi iyileştirmektir.
- Şişliği azaltmak için ayağı yükseltmek çoğu işlemde faydalıdır.
- Yük verme planı yapılan işlem ve tespit yöntemine göre ciddi farklılık gösterebilir.
Yara ve pansuman bakımı
- Pansumanı ve atel/botu temiz-kuru tutun.
- Parmaklarda morarma, soğukluk, artan uyuşma, akıntı veya ateşte değerlendirme gerekir.
Koruma, yük verme ve günlük kullanım
0–2 hf
YÜK YOK / DOKUNMA
Atel içinde tendon korunur.
Atel içinde tendon korunur.
2–6 hf
BOTTA %25→100
Birçok hızlandırılmış protokolde topuk yükselticili botla kademeli yük.
Birçok hızlandırılmış protokolde topuk yükselticili botla kademeli yük.
6–10 hf+
TAM YÜK – BOT / AYAKKABI
Topuk yükselticiler azaltılır, güçlendirme ilerler.
Topuk yükselticiler azaltılır, güçlendirme ilerler.
Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü
Aşil Tendon Onarımı için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Faz 2 · 4–6 hafta
Yük vermeTopuk yükselticili botta progresif WB
Askı / ortezBot
ROMDF nötre kadar kontrollü
EgzersizGait, hafif aktif plantar fleksiyon protokole göre
Geçiş kriteriAğrı/şişlik kontrolü
Faz 3 · 7–12 hafta
Yük vermeTam yüke geçiş
Askı / ortezWedge azaltılır, bot→ayakkabı
ROMROM normalleşir
EgzersizCalf aktivasyonu, denge, gait
Geçiş kriteriNormal gait
Faz 4 · 3–12 ay
Yük vermeKoşu 5–6 ay civarı; spor 9–12 ay
Askı / ortez—
ROMTam ROM
EgzersizHeel raise, koşu, çeviklik, spor-spesifik
Geçiş kriteriTek ayak calf strength + fonksiyon
Akademik notlar
- Ayak ve ayak bileği cerrahilerinde ödem kontrolü ile yumuşak doku iyileşmesi kritik önemdedir.
- Yük verme planı kullanılan osteotomi/fiksasyon tekniğine, tendon tamirine ve yumuşak doku durumuna göre değişir.
- Spora dönüşte denge, tek ayak kontrolü ve ağrısız itiş gücü önemlidir.
Kontrol zamanları
10–14 gün: yara ve pansuman/dikiş kontrolü.4–6 hafta: yük verme ve bot/ayakkabı planı.6–12 hafta: yürüyüş, güç ve denge değerlendirmesi.
Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?
Uyarı bulguları: Ayakta soğukluk/morarma, kontrol edilemeyen ağrı, belirgin duyu kaybı, yara akıntısı, ateş veya baldırda ani şişme-ağrı varsa değerlendirme gerekir.
Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD
Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · AOFAS / FootCareMD · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı
Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.