Faz 1 · 0–2 hafta
Yük vermeİzole ACL’de çoğunlukla WBAT
Askı / ortezBrace/graft tipine göre
ROMTam ekstansiyon, fleksiyon progresif
EgzersizQuad set, SLR, patella mobilizasyonu, heel slide
Geçiş kriteriMinimal efüzyon, SLR lag yok, iyi ekstansiyon
Ameliyat hakkında
Yırtılmış ön çapraz bağın tendon grefti ile yeniden yapılmasıdır.
- İlk hedef ağrı ve şişliği azaltmak, dizin tam açılmasını sağlamak ve quadriceps kasını yeniden aktive etmektir.
- Yük verme düzeyi; yapılan işleme, eşlik eden menisküs/kıkırdak tamirlerine ve cerrahınızın protokolüne göre değişir.
- Dizlik veya yardımcı cihaz kullanımı doktor önerisiyle düzenlenir.
Yara ve pansuman bakımı
- Pansumanı temiz-kuru tutun.
- Dizde beklenmedik hızlı şişlik, akıntı veya ateş varsa değerlendirme gerekir.
Koruma, yük verme ve günlük kullanım
0–2 hf
TOLERANSA GÖRE / KORUMALI
Yapılan işleme göre tam yük, kısmi yük veya yük vermeme planlanabilir.
Yapılan işleme göre tam yük, kısmi yük veya yük vermeme planlanabilir.
2–6 hf
KADEMELİ YÜK
Yardımcı cihazlar ağrı, denge ve kas kontrolüne göre azaltılır.
Yardımcı cihazlar ağrı, denge ve kas kontrolüne göre azaltılır.
6–12 hf+
FONKSİYONEL DÖNÜŞ
Güç, denge, diz kontrolü ve gerekirse test sonuçlarına göre ilerlenir.
Güç, denge, diz kontrolü ve gerekirse test sonuçlarına göre ilerlenir.
Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü
Ön Çapraz Bağ Rekonstrüksiyonu için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Faz 2 · 2–6 hafta
Yük vermeTam yük
Askı / ortezBrace bırakma kriterli
ROMTam ROM hedefi
EgzersizBisiklet, squat, step, kalça/denge
Geçiş kriteriNormal gait, iyi quad kontrolü
Faz 3 · 6–12 hafta
Yük vermeTam yük
Askı / ortez—
ROMTam ROM
EgzersizTek bacak kuvvet, denge, hamstring/calf
Geçiş kriteriKuvvet simetrisi artar
Faz 4 · 3–12 ay
Yük vermeKoşu → pivot spor kriter temelli
Askı / ortez—
ROMTam ROM
EgzersizKoşu 3–5 ay civarı; plyometrik, hop testleri
Geçiş kriteriSpora dönüş çoğunlukla 9–12 ay ve test kriterleri
Akademik notlar
- Diz cerrahilerinde tek tip rehabilitasyon yoktur; eşlik eden menisküs/kıkırdak veya çoklu bağ işlemleri protokolü belirgin şekilde değiştirir.
- Tam ekstansiyonun korunması birçok diz ameliyatında erken önceliktir.
- Koşu ve spora dönüş için yalnızca süre değil, güç simetrisi, ağrı, hareket açıklığı ve fonksiyon testleri dikkate alınmalıdır.
Kontrol zamanları
7–14 gün: yara ve erken hareket kontrolü.4–6 hafta: hareket açıklığı, kas aktivasyonu ve yük verme planı.3. ay: güç, denge ve fonksiyon değerlendirmesi.Spor/yoğun işe dönüş: kriter temelli değerlendirme ile.
Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?
Uyarı bulguları: Baldırda ani şişme-ağrı, nefes darlığı, ateş, yara akıntısı, dizde beklenmedik hızlı şişme veya yeni kilitlenme/boşalma hissi değerlendirilmelidir.
Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD
Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · AAOS Sports Medicine / Insall & Scott Knee Surgery · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı
Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.