Faz 1 · 0–2 hafta
Yük vermePWB→WBAT
Askı / ortezBrace kilitli
ROMTam ekstansiyon, fleksiyon >90° hedef/protokole göre
EgzersizQuad set, SLR, heel slide
Geçiş kriteriSLR lag yok, düşük efüzyon
Ameliyat hakkında
Tekrarlayan patella çıkığına yönelik MPFL ve ilişkili stabilizasyon işlemleridir.
- İlk hedef ağrı ve şişliği azaltmak, dizin tam açılmasını sağlamak ve quadriceps kasını yeniden aktive etmektir.
- Yük verme düzeyi; yapılan işleme, eşlik eden menisküs/kıkırdak tamirlerine ve cerrahınızın protokolüne göre değişir.
- Dizlik veya yardımcı cihaz kullanımı doktor önerisiyle düzenlenir.
Yara ve pansuman bakımı
- Pansumanı temiz-kuru tutun.
- Dizde beklenmedik hızlı şişlik, akıntı veya ateş varsa değerlendirme gerekir.
Koruma, yük verme ve günlük kullanım
0–2 hf
TOLERANSA GÖRE / KORUMALI
Yapılan işleme göre tam yük, kısmi yük veya yük vermeme planlanabilir.
Yapılan işleme göre tam yük, kısmi yük veya yük vermeme planlanabilir.
2–6 hf
KADEMELİ YÜK
Yardımcı cihazlar ağrı, denge ve kas kontrolüne göre azaltılır.
Yardımcı cihazlar ağrı, denge ve kas kontrolüne göre azaltılır.
6–12 hf+
FONKSİYONEL DÖNÜŞ
Güç, denge, diz kontrolü ve gerekirse test sonuçlarına göre ilerlenir.
Güç, denge, diz kontrolü ve gerekirse test sonuçlarına göre ilerlenir.
Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü
Patellofemoral İnstabilite Cerrahisi için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Faz 2 · 2–6 hafta
Yük vermeWBAT
Askı / ortezBrace kademeli açılır
ROMFleksiyon ve gait normalleşir
EgzersizBisiklet, step, kalça abdüktörleri
Geçiş kriteriİyi patellar kontrol
Faz 3 · 6–12 hafta
Yük vermeTam yük
Askı / ortez—
ROMTam ROM
EgzersizClosed-chain güç, denge, tek bacak kontrol
Geçiş kriteriStabilite ve kuvvet
Faz 4 · 3–6 ay+
Yük vermeKoşu/plyometrik
Askı / ortez—
ROMTam ROM
EgzersizKoşu, hop, çeviklik
Geçiş kriteriTTO eşlik ediyorsa osteotomi protokolü öncelikli
Akademik notlar
- Diz cerrahilerinde tek tip rehabilitasyon yoktur; eşlik eden menisküs/kıkırdak veya çoklu bağ işlemleri protokolü belirgin şekilde değiştirir.
- Tam ekstansiyonun korunması birçok diz ameliyatında erken önceliktir.
- Koşu ve spora dönüş için yalnızca süre değil, güç simetrisi, ağrı, hareket açıklığı ve fonksiyon testleri dikkate alınmalıdır.
Kontrol zamanları
7–14 gün: yara ve erken hareket kontrolü.4–6 hafta: hareket açıklığı, kas aktivasyonu ve yük verme planı.3. ay: güç, denge ve fonksiyon değerlendirmesi.Spor/yoğun işe dönüş: kriter temelli değerlendirme ile.
Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?
Uyarı bulguları: Baldırda ani şişme-ağrı, nefes darlığı, ateş, yara akıntısı, dizde beklenmedik hızlı şişme veya yeni kilitlenme/boşalma hissi değerlendirilmelidir.
Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD
Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · AAOS Sports Medicine / Insall & Scott Knee Surgery · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı
Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.