Faz 1 · 0–4 hafta
Yük verme>0.5 kg yük yok
Askı / ortezAskı
ROMPROM; abdüksiyon ≤90°, ER 0–40°
EgzersizEl-dirsek AROM, sarkaç, pasif omuz
Geçiş kriteriTespit korunur; ağrı/ödem kontrolü
Ameliyat hakkında
Omuz üst ucundaki kırığın plak-vida veya benzeri implantlarla sabitlenmesidir.
- Amaç ağrıyı azaltmak, stabiliteyi artırmak veya kol fonksiyonunu iyileştirmektir.
- Askı süresi yapılan işleme, doku kalitesine ve eşlik eden tamirlere göre değişebilir.
- El, el bileği ve dirsek hareketleri çoğu hastada erken dönemde başlanabilir.
Yara ve pansuman bakımı
- Pansumanı temiz ve kuru tutun.
- Kesi yerinde artan kızarıklık, akıntı, kötü koku veya ateş olursa değerlendirme gerekir.
Koruma, yük verme ve günlük kullanım
0–4/6 hf
AMELİYATLI KOLLA YÜK YOK
İtme, çekme, ağır taşıma ve koldan destek alarak kalkma önerilmez.
İtme, çekme, ağır taşıma ve koldan destek alarak kalkma önerilmez.
4–8 hf
HAREKET KADEMELİ
Pasif → aktif-yardımlı → aktif hareket cerrahi bulgulara göre ilerletilir.
Pasif → aktif-yardımlı → aktif hareket cerrahi bulgulara göre ilerletilir.
8–12 hf+
GÜÇLENDİRME
Omuz ve skapula çevresi kaslar kademeli güçlendirilir.
Omuz ve skapula çevresi kaslar kademeli güçlendirilir.
Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü
Proksimal Humerus Kırığı ORIF için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Faz 2 · 4–8 hafta
Yük vermeHafif kullanım
Askı / ortezAskıdan çıkış
ROMAAROM→AROM, grafiye göre
EgzersizMasa kaydırma, aktif elevasyon
Geçiş kriteriRadyolojik stabilite ve ROM
Faz 3 · 8–12 hafta
Yük vermeHafif direnç
Askı / ortez—
ROMTam ROM’a ilerleme
EgzersizDeltoid/cuff/periskapular güç
Geçiş kriteriKaynama ve kuvvet artışı
Faz 4 · 12 hafta+
Yük vermeFonksiyonel yük
Askı / ortez—
ROMFonksiyonel ROM
Egzersizİleri güç ve günlük yaşam
Geçiş kriteriKaynama + fonksiyon
Akademik notlar
- Rehabilitasyon hızı yapılan işleme, tendon/labrum tamirinin sağlamlığına ve kemik kalitesine göre değişir.
- Omuz cerrahisinde erken dönemde tamiri korumak, geç dönemde ise sertlik gelişimini önlemek arasında denge kurulur.
- Spor ve ağır işe dönüş yalnızca takvime göre değil; ağrı, hareket açıklığı, güç ve klinik stabiliteye göre planlanmalıdır.
Kontrol zamanları
7–14 gün: yara ve pansuman kontrolü.4–6 hafta: ağrı, hareket açıklığı ve koruma planı.8–12 hafta: aktif kullanım ve güçlendirme değerlendirmesi.3.–6. ay: fonksiyonel dönüş.
Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?
Uyarı bulguları: Ateş, yara akıntısı, artan kızarıklık, elde uyuşma/soğukluk, yeni travma veya ani güç kaybında yeniden değerlendirme gerekir.
Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD
Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · ASES / Rockwood & Matsen’s The Shoulder · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı
Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.