Name: Total Diz Protezi
Creator: Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU

Ameliyat hakkında

Diz eklemindeki ileri kireçlenmede aşınmış yüzeylerin protez bileşenleri ile değiştirilmesidir.

İlk hedef ağrı ve şişliği azaltmak, dizin tam açılmasını sağlamak ve quadriceps kasını yeniden aktive etmektir.
Yük verme düzeyi; yapılan işleme, eşlik eden menisküs/kıkırdak tamirlerine ve cerrahınızın protokolüne göre değişir.
Dizlik veya yardımcı cihaz kullanımı doktor önerisiyle düzenlenir.

Yara ve pansuman bakımı

Pansumanı temiz-kuru tutun.
Dizde beklenmedik hızlı şişlik, akıntı veya ateş varsa değerlendirme gerekir.

Koruma, yük verme ve günlük kullanım

0–2 hf

TOLERANSA GÖRE / KORUMALI
Yapılan işleme göre tam yük, kısmi yük veya yük vermeme planlanabilir.

2–6 hf

KADEMELİ YÜK
Yardımcı cihazlar ağrı, denge ve kas kontrolüne göre azaltılır.

6–12 hf+

FONKSİYONEL DÖNÜŞ
Güç, denge, diz kontrolü ve gerekirse test sonuçlarına göre ilerlenir.

Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü

Total Diz Protezi için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.

Faz 1 · 0–2 hafta

Yük vermeWBAT çoğu primer vakada

Askı / ortezYardımcı cihaz ihtiyaca göre

ROMTam ekstansiyon öncelikli; fleksiyon kademeli

EgzersizQuad set, SLR, heel slide, ankle pump, yürüme

Geçiş kriteriYara iyi, bağımsız transfer, kontrollü gait

Faz 2 · 2–6 hafta

Yük vermeTam yük

Askı / ortezBaston ihtiyaca göre

ROMROM artırılır

EgzersizBisiklet, step-up, mini squat, denge

Geçiş kriteriBastonsuz düzgün yürüyüş, iyi quad kontrolü

Faz 3 · 6–12 hafta

Yük vermeTam yük

Askı / ortez—

ROMFonksiyonel ROM

EgzersizKuvvet-dayanıklılık, merdiven, denge

Geçiş kriteriADL hedefleri

Faz 4 · 3 ay+

Yük vermeDüşük etkili spor

Askı / ortez—

ROMFonksiyonel

EgzersizYürüme, bisiklet, yüzme, güç

Geçiş kriteriFonksiyon ve ağrı hedefleri

Akademik notlar

Diz cerrahilerinde tek tip rehabilitasyon yoktur; eşlik eden menisküs/kıkırdak veya çoklu bağ işlemleri protokolü belirgin şekilde değiştirir.
Tam ekstansiyonun korunması birçok diz ameliyatında erken önceliktir.
Koşu ve spora dönüş için yalnızca süre değil, güç simetrisi, ağrı, hareket açıklığı ve fonksiyon testleri dikkate alınmalıdır.

Kontrol zamanları

7–14 gün: yara ve erken hareket kontrolü.4–6 hafta: hareket açıklığı, kas aktivasyonu ve yük verme planı.3. ay: güç, denge ve fonksiyon değerlendirmesi.Spor/yoğun işe dönüş: kriter temelli değerlendirme ile.

Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?

Uyarı bulguları: Baldırda ani şişme-ağrı, nefes darlığı, ateş, yara akıntısı, dizde beklenmedik hızlı şişme veya yeni kilitlenme/boşalma hissi değerlendirilmelidir.

Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD

Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · AAOS Sports Medicine / Insall & Scott Knee Surgery · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı

Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.