Name: Anatomik Total Omuz Protezi
Creator: Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU

Ameliyat hakkında

Omuz eklem yüzeylerinin yapay eklem bileşenleri ile değiştirilmesidir. Amaç ağrıyı azaltmak ve omuz hareketini iyileştirmektir.

Amaç ağrıyı azaltmak, stabiliteyi artırmak veya kol fonksiyonunu iyileştirmektir.
Askı süresi yapılan işleme, doku kalitesine ve eşlik eden tamirlere göre değişebilir.
El, el bileği ve dirsek hareketleri çoğu hastada erken dönemde başlanabilir.

Yara ve pansuman bakımı

Pansumanı temiz ve kuru tutun.
Kesi yerinde artan kızarıklık, akıntı, kötü koku veya ateş olursa değerlendirme gerekir.

Koruma, yük verme ve günlük kullanım

0–4/6 hf

AMELİYATLI KOLLA YÜK YOK
İtme, çekme, ağır taşıma ve koldan destek alarak kalkma önerilmez.

4–8 hf

HAREKET KADEMELİ
Pasif → aktif-yardımlı → aktif hareket cerrahi bulgulara göre ilerletilir.

8–12 hf+

GÜÇLENDİRME
Omuz ve skapula çevresi kaslar kademeli güçlendirilir.

Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü

Anatomik Total Omuz Protezi için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.

Faz 1 · 0–3 hafta

Yük vermeAmeliyatlı kolla yük yok

Askı / ortezAskı; el-dirsek-bilek hareketlerinde çıkarılabilir

ROMOmuz AROM yok; PROM fleksiyon/scaption toleransa göre, abdüksiyon ≤90°, ER yaklaşık ≤30°

EgzersizEl-el bileği-dirsek AROM, skapular setting, kontrollü PROM

Geçiş kriteriAğrı/ödem kontrolü, yara iyileşmesi, korunan subskapularis

Faz 2 · 4–6 hafta

Yük vermeHafif günlük kullanım

Askı / ortezAskıdan kademeli çıkış

ROMAAROM → AROM; ER kontrollü

EgzersizCane/table slide, aktif-yardımlı elevasyon, hafif izometrik

Geçiş kriteriAğrısız artan AROM, kompansasyonun azalması

Faz 3 · 7–11 hafta

Yük vermeHafif yük; ağır kaldırma yok

Askı / ortezAskı yok

ROMTam ROM’a kademeli ilerleme

EgzersizRotator manşet, deltoid ve periskapular hafif direnç

Geçiş kriteriİyi skapulohumeral ritim, belirgin ağrı/şişlik yok

Faz 4 · 12–16 hafta+

Yük vermeFonksiyonel yük kademeli

Askı / ortez—

ROMFonksiyonel tam ROM

EgzersizDirenç progresyonu, günlük yaşam ve düşük etkili spor

Geçiş kriteriGüç ve ROM hedefleri, cerrah onayı

Akademik notlar

Rehabilitasyon hızı yapılan işleme, tendon/labrum tamirinin sağlamlığına ve kemik kalitesine göre değişir.
Omuz cerrahisinde erken dönemde tamiri korumak, geç dönemde ise sertlik gelişimini önlemek arasında denge kurulur.
Spor ve ağır işe dönüş yalnızca takvime göre değil; ağrı, hareket açıklığı, güç ve klinik stabiliteye göre planlanmalıdır.

Kontrol zamanları

7–14 gün: yara ve pansuman kontrolü.4–6 hafta: ağrı, hareket açıklığı ve koruma planı.8–12 hafta: aktif kullanım ve güçlendirme değerlendirmesi.3.–6. ay: fonksiyonel dönüş.

Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?

Uyarı bulguları: Ateş, yara akıntısı, artan kızarıklık, elde uyuşma/soğukluk, yeni travma veya ani güç kaybında yeniden değerlendirme gerekir.

Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD

Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · ASES / Rockwood & Matsen’s The Shoulder · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı

Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.