Faz 1 · 0–6 hafta
Yük vermeKırık/syndesmosis/tespite göre NWB-PWB
Askı / ortezAtel/bot
ROMİzin verilince kontrollü ankle ROM
EgzersizElevasyon, parmak hareketi, ankle pump uygunsa
Geçiş kriteriYara ve tespit stabilitesi
Ameliyat hakkında
Ayak bileği kırıklarının plak, vida, çivi veya benzeri yöntemlerle tespit edilmesidir.
- Amaç ağrıyı azaltmak, ayak/ayak bileği stabilitesini ve günlük işlevi iyileştirmektir.
- Şişliği azaltmak için ayağı yükseltmek çoğu işlemde faydalıdır.
- Yük verme planı yapılan işlem ve tespit yöntemine göre ciddi farklılık gösterebilir.
Yara ve pansuman bakımı
- Pansumanı ve atel/botu temiz-kuru tutun.
- Parmaklarda morarma, soğukluk, artan uyuşma, akıntı veya ateşte değerlendirme gerekir.
Koruma, yük verme ve günlük kullanım
0–2 hf
YÜK YOK / KORUMALI
Bazı işlemlerde hiç yük verilmez, bazılarında topuk yükü veya bot içinde korumalı yük verilebilir.
Bazı işlemlerde hiç yük verilmez, bazılarında topuk yükü veya bot içinde korumalı yük verilebilir.
2–6 hf
KADEMELİ YÜK
Cerrahın planına göre yaklaşık %25 → %50 → %75 → tam yük biçiminde ilerlenebilir.
Cerrahın planına göre yaklaşık %25 → %50 → %75 → tam yük biçiminde ilerlenebilir.
6–12 hf+
FONKSİYONEL DÖNÜŞ
Güç, denge ve ağrı durumuna göre yürüyüş ve spora dönüş ilerletilir.
Güç, denge ve ağrı durumuna göre yürüyüş ve spora dönüş ilerletilir.
Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü
Ayak Bileği Kırığı Cerrahisi için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Faz 2 · 6–12 hafta
Yük vermeGrafiye göre kademeli WB
Askı / ortezBot→ayakkabı
ROMROM artırılır
EgzersizGait, theraband, calf, denge
Geçiş kriteriKaynama ve düzgün gait
Faz 3 · 12–16 hafta
Yük vermeTam yük
Askı / ortezBrace gerekirse
ROMTam ROM hedefi
EgzersizTek ayak, calf raise, propriosepsiyon
Geçiş kriteriGüç ve denge
Faz 4 · 4–6 ay+
Yük vermeKoşu/spor kriterli
Askı / ortez—
ROMTam ROM
EgzersizKoşu, sıçrama, çeviklik
Geçiş kriteriKaynama + fonksiyon
Akademik notlar
- Ayak ve ayak bileği cerrahilerinde ödem kontrolü ile yumuşak doku iyileşmesi kritik önemdedir.
- Yük verme planı kullanılan osteotomi/fiksasyon tekniğine, tendon tamirine ve yumuşak doku durumuna göre değişir.
- Spora dönüşte denge, tek ayak kontrolü ve ağrısız itiş gücü önemlidir.
Kontrol zamanları
10–14 gün: yara ve pansuman/dikiş kontrolü.4–6 hafta: yük verme ve bot/ayakkabı planı.6–12 hafta: yürüyüş, güç ve denge değerlendirmesi.
Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?
Uyarı bulguları: Ayakta soğukluk/morarma, kontrol edilemeyen ağrı, belirgin duyu kaybı, yara akıntısı, ateş veya baldırda ani şişme-ağrı varsa değerlendirme gerekir.
Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD
Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · AOFAS / FootCareMD · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı
Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.