Faz 1 · 0–2 hafta
Yük vermeÇoğu vakada WBAT
Askı / ortezYürüteç/koltuk değneği
ROMYaklaşıma özgü dislokasyon önlemleri
EgzersizAnkle pump, heel slide, quad/glute set, gait
Geçiş kriteriGüvenli transfer ve yara iyileşmesi
Ameliyat hakkında
Kalça kırıkları başta olmak üzere femur başı tarafının protezle değiştirilmesidir.
- Amaç ağrıyı azaltmak, yürüme fonksiyonunu ve yaşam kalitesini artırmaktır.
- Erken mobilizasyon pıhtı riskini azaltmaya ve kas kaybını önlemeye yardımcı olur.
- Yük verme düzeyi; implant, kemik kalitesi ve yapılan işleme göre değişir.
Yara ve pansuman bakımı
- Pansumanı temiz-kuru tutun.
- Kesi çevresinde akıntı, belirgin kızarıklık veya ateş varsa değerlendirme gerekir.
Koruma, yük verme ve günlük kullanım
0–2 hf
TOLERANSA GÖRE / KORUMALI
Bazı işlemlerde tam yük mümkündür; bazı kırık veya koruyucu işlemlerde kısmi yük tercih edilir.
Bazı işlemlerde tam yük mümkündür; bazı kırık veya koruyucu işlemlerde kısmi yük tercih edilir.
2–6 hf
KADEMELİ YÜK
Yürüme yardımcıları ağrı ve dengeye göre azaltılır.
Yürüme yardımcıları ağrı ve dengeye göre azaltılır.
6–12 hf+
FONKSİYONEL DÖNÜŞ
Kas gücü, denge ve yürüyüş paternine göre aktivite artırılır.
Kas gücü, denge ve yürüyüş paternine göre aktivite artırılır.
Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü
Hemiartroplasti için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Faz 2 · 2–6 hafta
Yük vermeTam yük
Askı / ortezYardımcı cihazdan kademeli çıkış
ROMFonksiyonel ROM
EgzersizHip abdüktörleri, sit-to-stand, step
Geçiş kriteriDüzgün gait
Faz 3 · 6–12 hafta
Yük vermeTam yük
Askı / ortez—
ROMFonksiyonel
EgzersizGüç, denge, dayanıklılık
Geçiş kriteriİyi tek ayak kontrolü
Faz 4 · 3 ay+
Yük vermeDüşük etkili spor
Askı / ortez—
ROMFonksiyonel
EgzersizYürüme, bisiklet, yüzme
Geçiş kriteriFonksiyon ve cerrah onayı
Akademik notlar
- Kalça cerrahilerinde yardımcı cihaz bırakma kararı yalnızca zamana göre değil; ağrı, Trendelenburg, denge ve yük toleransına göre verilmelidir.
- Artroskopi ve eklem koruyucu cerrahilerde kapsül/kemik iyileşmesi nedeniyle yük verme daha koruyucu planlanabilir.
- Kırık cerrahilerinde osteoporoz, kırık paterni ve tespit stabilitesi protokolü belirler.
Kontrol zamanları
10–14 gün: yara ve yürüme kontrolü.4–6 hafta: yük verme ve kas gücü değerlendirmesi.3. ay ve sonrası: fonksiyonel ilerleme ve aktivite dönüşü.
Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?
Uyarı bulguları: Nefes darlığı, göğüs ağrısı, baldırda ani şişlik, ateş, yara akıntısı, yeni deformite veya ani şiddetli kalça ağrısında değerlendirme gerekir.
Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD
Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · AAHKS / Adult Reconstruction kaynakları · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı
Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.