Ameliyat hakkında
Kıkırdak hasarını tedavi etmeye yönelik eklem koruyucu artroskopik girişimlerdir.
- İlk hedef ağrı ve şişliği azaltmak, dizin tam açılmasını sağlamak ve quadriceps kasını yeniden aktive etmektir.
- Yük verme düzeyi; yapılan işleme, eşlik eden menisküs/kıkırdak tamirlerine ve cerrahınızın protokolüne göre değişir.
- Dizlik veya yardımcı cihaz kullanımı doktor önerisiyle düzenlenir.
Yara ve pansuman bakımı
- Pansumanı temiz-kuru tutun.
- Dizde beklenmedik hızlı şişlik, akıntı veya ateş varsa değerlendirme gerekir.
Koruma, yük verme ve günlük kullanım
0–6 hf
ÇOĞU ZAMAN YÜK KISITLI
Lezyon bölgesine göre kısmi yük veya yük vermeme gerekebilir.
6–8 hf
KADEMELİ YÜK
Kıkırdak iyileşmesini koruyarak artırılır.
8–16 hf+
FONKSİYONEL İLERLEME
Düşük etkili kardiyo ve kontrollü güçlendirme eklenir.
Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü
Artroskopik Kıkırdak Cerrahisi (Mikrokırık vb.) için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Faz 1 · 0–6 hafta
Yük vermeFemoral kondilde genellikle TTWB %20–30; PF lezyonda farklı
Askı / ortezBrace lezyon yerine göre
ROMErken kontrollü ROM; PF lezyonda fleksiyon/yük özel
EgzersizCPM/heel slide, quad activation
Geçiş kriteriKıkırdak iyileşmesi korunur
Faz 2 · 6–12 hafta
Yük vermeKademeli tam yük
Askı / ortezBrace azaltılır
ROMROM normalizasyonu
EgzersizBisiklet, kapalı zincir hafif güç
Geçiş kriteriAğrı/efüzyon düşük
Faz 3 · 3–6 ay
Yük vermeTam yük
Askı / ortez—
ROMTam ROM
EgzersizKuvvet, denge, düşük etkili kardiyo
Geçiş kriteriİyi fonksiyon
Faz 4 · 6 ay+
Yük vermeKoşu/sıçrama daha geç
Askı / ortez—
ROMTam ROM
EgzersizSpor-spesifik progresyon
Geçiş kriteriLezyon yerine ve iyileşmeye göre
Akademik notlar
- Diz cerrahilerinde tek tip rehabilitasyon yoktur; eşlik eden menisküs/kıkırdak veya çoklu bağ işlemleri protokolü belirgin şekilde değiştirir.
- Tam ekstansiyonun korunması birçok diz ameliyatında erken önceliktir.
- Koşu ve spora dönüş için yalnızca süre değil, güç simetrisi, ağrı, hareket açıklığı ve fonksiyon testleri dikkate alınmalıdır.
Kontrol zamanları
7–14 gün: yara ve erken hareket kontrolü.4–6 hafta: hareket açıklığı, kas aktivasyonu ve yük verme planı.3. ay: güç, denge ve fonksiyon değerlendirmesi.Spor/yoğun işe dönüş: kriter temelli değerlendirme ile.
Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?
Uyarı bulguları: Baldırda ani şişme-ağrı, nefes darlığı, ateş, yara akıntısı, dizde beklenmedik hızlı şişme veya yeni kilitlenme/boşalma hissi değerlendirilmelidir.
Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD
Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · AAOS Sports Medicine / Insall & Scott Knee Surgery · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı
Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.
