Faz 1 · 0–2 hafta
Yük vermeNWB
Askı / ortezAtel/bot
ROMİnversiyon ve plantar fleksiyon korunur
EgzersizParmak ROM, elevasyon
Geçiş kriteriBağ tamiri korunur
Ameliyat hakkında
Kronik dış yan bağ gevşekliğinin cerrahi onarımı/yeniden yapılandırılmasıdır.
- Amaç ağrıyı azaltmak, ayak/ayak bileği stabilitesini ve günlük işlevi iyileştirmektir.
- Şişliği azaltmak için ayağı yükseltmek çoğu işlemde faydalıdır.
- Yük verme planı yapılan işlem ve tespit yöntemine göre ciddi farklılık gösterebilir.
Yara ve pansuman bakımı
- Pansumanı ve atel/botu temiz-kuru tutun.
- Parmaklarda morarma, soğukluk, artan uyuşma, akıntı veya ateşte değerlendirme gerekir.
Koruma, yük verme ve günlük kullanım
0–2 hf
YÜK YOK / KORUMALI
Bazı işlemlerde hiç yük verilmez, bazılarında topuk yükü veya bot içinde korumalı yük verilebilir.
Bazı işlemlerde hiç yük verilmez, bazılarında topuk yükü veya bot içinde korumalı yük verilebilir.
2–6 hf
KADEMELİ YÜK
Cerrahın planına göre yaklaşık %25 → %50 → %75 → tam yük biçiminde ilerlenebilir.
Cerrahın planına göre yaklaşık %25 → %50 → %75 → tam yük biçiminde ilerlenebilir.
6–12 hf+
FONKSİYONEL DÖNÜŞ
Güç, denge ve ağrı durumuna göre yürüyüş ve spora dönüş ilerletilir.
Güç, denge ve ağrı durumuna göre yürüyüş ve spora dönüş ilerletilir.
Bu süreler tipik bir çerçevedir. Eşlik eden tamirler, kemik kalitesi, kırık paterni, implant seçimi veya cerrahi tekniğe göre değişebilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon protokolü
Lateral Ayak Bileği Bağ Rekonstrüksiyonu için faz bazlı rehabilitasyon
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Bu plan zaman + klinik kriter temellidir. Eşlik eden tamir, kemik kalitesi, greft/tendon tipi ve cerrahın intraoperatif değerlendirmesi protokolü değiştirebilir.
Faz 2 · 3–6 hafta
Yük vermeBotta WBAT
Askı / ortezBot
ROMDF/PF/eversiyon ROM; inversiyon kontrollü
EgzersizGait, theraband seçici
Geçiş kriteriAğrısız yük
Faz 3 · 6–12 hafta
Yük vermeTam yük
Askı / ortezAyakkabı/brace
ROMTam ROM hedefi
EgzersizCalf raise, theraband, tek ayak denge
Geçiş kriteriStabilite ve denge
Faz 4 · 3–6 ay+
Yük vermeKoşu/spor
Askı / ortezBrace sporda gerekebilir
ROMTam ROM
EgzersizKoşu, plyometrik, çeviklik
Geçiş kriteriFonksiyon testleri
Akademik notlar
- Ayak ve ayak bileği cerrahilerinde ödem kontrolü ile yumuşak doku iyileşmesi kritik önemdedir.
- Yük verme planı kullanılan osteotomi/fiksasyon tekniğine, tendon tamirine ve yumuşak doku durumuna göre değişir.
- Spora dönüşte denge, tek ayak kontrolü ve ağrısız itiş gücü önemlidir.
Kontrol zamanları
10–14 gün: yara ve pansuman/dikiş kontrolü.4–6 hafta: yük verme ve bot/ayakkabı planı.6–12 hafta: yürüyüş, güç ve denge değerlendirmesi.
Ne zaman yeniden değerlendirme gerekir?
Uyarı bulguları: Ayakta soğukluk/morarma, kontrol edilemeyen ağrı, belirgin duyu kaybı, yara akıntısı, ateş veya baldırda ani şişme-ağrı varsa değerlendirme gerekir.
Kaynak yaklaşımı: Hasta dostu dil korunarak uzmanlık dernekleri ve temel ortopedi kaynaklarından derlenmiştir. AAOS OrthoInfo · FootCareMD
Akademik kaynaklar: AAOS OrthoInfo · AOFAS / FootCareMD · Campbell’s Operative Orthopaedics, 14. baskı
Doç. Dr. Bülent KARSLIOĞLU
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.
Ortopedi ve Travmatoloji
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tedavi planının yerine geçmez.